MDR 1 gendefect

 

Al meer dan 20 jaar weten we dat Shelties en andere rassen gevoelig zijn voor bepaalde geneesmiddelen. Ivermectine b.v. wat ingezet wordt voor de bestrijding van wormen en andere parasieten is zo'n geneesmiddel.

We zien dan na toediening van een simpel ontwormingsmiddel (met daarin de stof Ivermectine) dat de hond vergiftigingsverschijnselen krijgt die met name betrekking hebben op het zenuwstelsel. De hond krijgt toevallen, z'n hartslag daalt waardoor zuurstofgebrek ontstaat, lichaamstemperatuur daalt, de hond verliest het bewustzijn en komt uiteindelijk te overlijden. Allemaal verschijnselen die aangeven dat er wat mis is in de kleine hersenen.

Onderzoek naar het hoe en waarom heeft eindelijk een antwoord opgeleverd; deze overgevoeligheid blijkt een erfelijke aandoening te zijn. Bovendien is ontdekt dat Ivermectine niet het enige middel is waar deze overgevoeligheid voor bestaat. Sinds kort is er zelfs een DNA-test beschikbaar zodat we onze Shelties kunnen laten nakijken.

Rassen die tot de risicogroep behoren zijn:

Collies, Shelties, Border Collies, Bobtails, Aussies, Cattledogs, Witte herders, Langharige Whippets, Zijde windhonden en de McNab dog.

Waar komt het vandaan en hoe verspreid komt het voor?

Uit onderzoek is gebleken dat dit defect op z'n vroegst rond 1873 in een Engels schapendrijver moet zijn ontstaan. Vanaf toen is het zich gaan verspreiden. De gedachte dat  Amerikaanse Shelties dit defect niet hebben is dus absoluut niet met zekerheid te zeggen. Daarvoor zal meer onderzoek nodig zijn.

Hier in Nederland zijn nog geen cijfers bekend, maar uit onderzoek in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland zijn de volgende percentage lijders tevoorschijn gekomen:

Collies: meer dan 50%

Shelties: meer dan 30%

Australian Shepherd: ongeveer 10%

Border Collies: 1%

Om welke stoffen en middelen gaat het?

Zoals gezegd komt de overgevoeligheid niet alleen bij ivermectine. Hieronder een lijstje van de medicijnen die problemen kunnen veroorzaken:

Ivermectine:  tegen parasieten zoals wormen, mijten en luizen

Loperamide - tegen diarree

Ondansetron - tegen misselijkheid en braken

Donperidone - tegen misselijkheid

Digoxine - versterkt de hartfunctie

Chinidine en Quinidine - tegen hartritmestoornissen

Vincristine, Vinblastine en Doxorubcine - Celgroeiremmers, remmen de groei van tumoren

Etoposide, Mitoxantrone en Paclitaxel - Celgroeiremmers, remmen de groei van tumoren

Cyclosporine - ter onderdrukking van de werking van het immuunsysteem

Grepafloxacine, Sparfloxacine en Rifampicine - Antibiotica

Ebastine - onderdrukt allergische reacties

Dexamethason - ontstekingsremmer, remt allergische reacties.

Acepromazine - verdovingsmiddel

Butorphanol - pijnstiller

 

Dit rijtje is in principe nog niet volledige, maar dit zijn tot nu toe de bekende stoffen waar we op moeten letten.

Het MDR1-gen

Honden met een overgevoeligheid voor de hiervoor genoemde medicijnen hebben een defect in het DNA, in het zogenaamde Multi Drug Resistence 1 gen (MDR1-gen). Het MDR1-gen zorgt voor de produktie van P-glycoproteine, een stof die ervoor moet zorgen dat allerlei giftige stoffen in maar geringe concentraties in de hersencellen kunnen voorkomen.

Honden met het MDR1-gen defect kunnen dat stofje P-glycoproteine niet maken waardoor bepaalde (giftige) stoffen niet uit de hersenen worden geweerd. De bescherming tegen deze stoffen valt dus weg! Hierdoor kunnen de concentraties van deze stoffen te hoog oplopen waardoor ze dodelijk worden.

Vererving van het MDR1-gen defect

Elke hond beschikt over twee MDR1-allelen op het MDR1-gen. Eén is afkomstig van de moeder en de ander is afkomstig van de vader. Ga je testen, dan kunnen er drie verschillende uitkomsten uit komen:

2 genetische vrije ouders geven dus alleen maar vrije nakomelingen

2 dragers als ouders geven 25% genetisch vrij, 25% lijder en 50% drager

2 lijders geven alleen maar lijders als nakomelingen

1 genetisch vrij en 1 lijder geven allemaal dragers

1 drager en 1 lijder geven 50% dragers en 50% lijders

Wil je geen lijders fokken, dan moet je alle lijders uitsluiten en de dragers alleen met genetisch vrij kruisen.          

Wat nu in de fokkerij?

Je zou nu kunnen zeggen dat we de klok moeten luiden en alle lijders moeten uitsluiten voor de fok, maar dat zou natuurlijk onzin zijn. De honden die een defect MDR1-gen hebben gaan hier niet aan dood en worden er ook niet ziek van. Gezien het percentage lijders bij de Shelties zou je veel te veel goeie honden gaan uitsluiten voor de fok en hou je niets over.

Wat doen we dan wel met deze wetenschap?

Wij als Nederlanders staan er om bekend dat we ons graag aanpassen aan buitenlanders. Dus om ook Duitse teefjes voor onze dekreuen te krijgen laten we onze reuen nakijken op MDR1. Heb ik ook gedaan met Forrest, eerlijk is eerlijk. Die Duitsers zijn helemaal in paniek over dat MDR1-gen. Uit nakomelingenonderzoek weet ik dat mijn Major op z'n minst +/- is, zo niet +/+, want hij heeft alleen nog maar +/+ en +/- kinderen. En aangezien ik hem niet meer als dekreu gebruik vind ik het niet nodig hem alsnog te laten onderzoeken.

Heb jij een Sheltie en ben je bang dat die risico loopt? Ga dan naar je dierenarts en vraag om het MDR1-gen onderzoek. Kost wat (ik was een kleine 100 euro kwijt), maar dan weet je hoe laat het is. Of je noteert even al de medicijnen die ik hierboven heb gemeld in je telefoonboekje onder de D van Dierenarts of Dodelijke middelen en mocht je ooit medicijnen krijgen, dan lees je voor gebruik eerst goed de bijsluiter.

Het is als fokker uiteraard bijzonder aardig als je de ouderdieren hebt laten nakijken en je de puppie-kopers kunt vertellen: "geen zorgen, jullie pup is veilig", of "let op! de kans bestaat dat jullie pup het MDR1-gen defect heeft". Even goed informeren wat het precies is, dan is iedereen happy ;-) Gewoon een kwestie van service. Geen enkele fokker kan in ieder geval meer zeggen "da wis ik nie!", want MDR-1 is inmiddels een begrip in de Sheltiewereld. Echter, niet alle dierenartsen zijn op de hoogte van deze afwijking, dus mocht jouw dierenarts je vreemd aankijken als je met je vraag aankomt, laat hem dan maar even googlen, dan vindt hij/zij snel genoeg voldoende informatie.

Succes!

Debbie

geschreven op 06-10-2009