Alle rashonden, dus ook Shelties, zijn te plaatsen in lijnen en families, mits er natuurlijk iemand is die al die lijnen en families gaat zitten bijhouden en in kaart brengt....!!! In Engeland worden de lijnen en families van de Shelties bijgehouden door vrijwilligers en de "Charts" (een uitéénzetting hiervan) uitgegeven door de ESSC (English Shetland Sheepdog Club).
Algemeen over Lijnen en Families
Door terug te zoeken in stambomen kun je achterhalen waar je Sheltie vandaan is gekomen. De Lijn van een Sheltie wordt bepaald door de "Vader-lijn". Tot welke Familie je Sheltie behoort ontdek je door de "Moeder-lijn" te volgen.
Er zijn tot op heden 25 families (Noorwegen heeft de 26e) te vinden binnen de Sheltie-populatie.
De Shelties kunnen we opdelen in twee grote hoofdlijnen: de BB lijn en de CHE lijn.
De BB lijn bevat de grootste groep en is opgedeeld in 3 "delen". BB-1, BB-2 en BB-3. De meeste Shelties komen uit deze lijn en wij zullen de opbouw van BB-1 gaan volgen. Als je die eenmaal door hebt, kun je via bovenstaande links een kijkje gaan nemen naar deel 2 en 3. BB staat voor de eerst bekende reu uit deze lijn: Butcher Boy (1906).
De CHE lijn is minder uitgebreid, maar niet minder belangrijk. De eerste reu van de CHE lijn was Nesting Topper (1907), maar het was zijn beroemde achterkleinzoon Chestnut Rainbow die zorgde voor de afkorting van de lijn die na hem kwam.
Hoe het allemaal begon in de BB lijn:
Butcher Boy had een zoon genaamd Wallace. Volgens de boeken een sable (net als zijn vader), maar als we de foto bekijken zou je zweren dat het hier om een driekleur ging.... ?!? Maar goed, er is verder niet veel bekend over Wallace, behalve een paar foto's waarop te zien is dat hij een beetje een terrier-hoofd had met zware oren. Kijkend naar foto's van Wallace laat je zien dat onze Shelties eigenlijk afstammen van verschillende rassen.
Wallace
1916
Wallace zelf verwekte weer twee CC-winnende zoons: Rip of Mountfort en War Baby of Mountfort (beiden familie 10). Hun moeder was een Collie genaamd Teena. War Baby heeft vanaf deze periode de grootste invloed gehad op de BB lijn.
War Baby verwekte op zijn beurt weer een CC-winnende zoon: Rufus of Mountfort (Familie 23). Rufus kreeg later een kampioen zoon: CH. Specks of Mountfort. Specks z'n moeder was Ko Ko, die op haar beurt weer een dochter was van Teena (de Collie). Zodoende had Specks dus Collie bloed in zowel zijn vader als zijn moeder lijn.
CH. Specks of Mountfort
1924
De boven genoemde Shelties waren niet de enigen met Collie-bloed. Veel fokkers vonden het in die tijd noodzakelijk om Collies "in te fokken" om meer homogeniteit (gelijkheid in uiterlijk) te krijgen binnen de Shelties. Uit oude prenten en foto's kunnen we opmaken dat Shelties kleiner waren voordat fokkers Collies gingen inkruisen. Toen de ESSC werd opgericht in 1914 varieerden de maten van de Shelties tussen de 30 en 38 cm. Het type hoofd van de Shelties toen varieerde van rond tot wigvormig en wat betreft de oren trof men kleine prikoortjes aan tot hele grote hangoren. Er waren ook nog grote verschillen in vorm en kleur van de ogen. Alleen de kwaliteit van de vachten, lichaamsbouw en gedrag waren redelijk homogeen te noemen.
Uit de geschiedenisboeken kunnen we ook afleiden dat de Blue Merle kleur zijn intrede deed binnen de Shelties door het inkruisen van Collies. Het gebruik van Collies heeft ook het type hoofd en expressie bepaald, maar ook het al om bekende probleem: de maat.
CH. Elthan Park Eureka
1926
Dit eventjes tussendoor..... terug naar de Specks of Mountfort. Hij verwekte ook weer een kampioen zoon t.w. CH. Elthan Park Eureka (familie 11). Deze reu kreeg eerst de naam Peter Pan of Mountfort, maar toen hij met 9 maanden werd verkocht aan een Collie en Sheltie fokker genaamd Mr. Pierce (wie in hem een veelbelovende Sheltie zag) werd zijn naam veranderd in Eureka. Mr. Pierce had het goed gezien, want al vrij jong wist Eureka zijn titel te halen. Uit verhalen lijkt het dat Eureka hoegenaamd geen "fouten" had, behalve een wat te korte staart. Kijken we echter naar foto's van hem dan heeft hij toch wel veel weg van een Collie. In 1926 won Eureka op Curfts. Hij heeft een behoorlijk aantal kampioenen en CC-winnende kinderen verwekt die allemaal terug te vinden zijn in de charts.
Eureka had twee zonen die een belangrijke positie innemen, t.w. de driekleur CH Max of Clerwood (vanwaar BB lijn deel 1 doorgaat) en de sable Elthan Park Evolution (vanwaar BB lijnen deel 2 en 3 doorgaan). Max of Clerwood's moeder was een driekleur die op haar beurt weer een product was uit een broer-zus combinatie: Redbraes Rollo x Redbraes Magda, beiden driekleur, wiens vader Chestnut Rainbow was...... de "grondlegger" van de CHE lijn.
En zo zien we dus dat de BB en de CHE lijn niet ver van elkaar verwijderd zijn. Ook de families (25 in het totaal) zijn in de verte allemaal aan elkaar verwant.
Om nu even versneld naar een echt bekende naam te gaan die wij hier in Nederland bijna allemaal zullen tegenkomen als we onze Sheltie's stamboom gaan terugzoeken..............
Ch. Kinnersley Gold Dust
1936
Max of Clerwood was de overgrootvader van Ch. Kinnersley Gold Dust; een prachtige sable met een volle witte kraag. Gold Dust kreeg weer een driekleur zoon: Fydell Startler en deze reu was weer de vader van Ch. Hellensdale Bhan. Bhan was een mahonie kleurige sable, vrij klein, maar meervoudig kampioen en zijn beste zoon werd uiteindelijk CH Hellensdale Ace........... en deze laatste reu is degene die enorm zijn stempel heeft gedrukt op onze hedendaagse Shelties. Hij heeft volgens de charts 10 cc-winnende en 10 kampioen kinderen voortgebracht. Hij had een diep rode vacht met mooie wit markeringen en dit gaf hij ook door aan zijn kinderen: inclusief zijn scheve bles. Volgens zeggen was Ace monorchide, maar dat waren zo vele show- en dek-reuen vlak na de oorlog. Andere monorchide reuen die genoemd worden waren b.v.: Ch. Exfort Piskiegye Taw (CHE-9), Ch. Viking of Melvaig (CHE-9), Orpheus of Callart (BB-16), Ch. Riverhill Rikki (BB-24) en Ch. Francis of Merrion (BB-9, een kleinzoon van Helensdale Bhan), de vader van Ch. Heathlow Luciana en zij is weer de moeder van Ch. Jefsfire Freelancer.
Dat we dus vandaag de dag nog altijd een probleem hebben met de testikels van onze Sheltie-reutjes is logischewijs terug te voeren naar het gebrek aan goeie reuen om mee te fokken vlak naar de oorlog. Even een noot tussendoor: uit buitenlands onderzoek is gebleken dat zo'n 20% van de Sheltie-reutjes monorchide, dan wel cryptorchide is. Wij gaan er van uit dat het in Nederland niet anders is, ook al zijn gegevens hieromtrent niet bekend.
Ch. Hellensdale Ace heeft een hoop goeie dochters verwekt die allen terug te vinden zijn in vele families. De meest beroemde zoon die hij heeft voortgebracht was CH Alasdair of Tintobank (familie 1); een beetje een saaie dark-sable die toch heel goed overkwam op de keurmeesters en daardoor zijn titlel wist te halen in 1956. Hij heeft 11 kampioenen verwekt, maar helaas had hij Hubertus klauwtjes en hij was ook behoorlijk koehakkig en deze eigenschappen gaf hij regelmatig door aan zijn kinderen. Bijvoorbeeld aan Riverhill Rare Gold (familie 9), Alasdair's eerste kampioen dochter, Rare Gold werd op haar beurt ook weer een belangrijke fokteef en volgens zeggen gaf zij de Hubertus klauwtjes niet door aan haar kinderen.
Hoe het allemaal begon in de CHE lijn
In vroege tijden moest men zeer nauw fokken en zo begint ook de CHE lijn.
Nesting Topper had een achter kleinzoon genaamd Chestnut Rainbow, geboren in 1907 en deze reu gaf de afkorting voor deze lijn. De geschiedenis verteld ons dat Rainbow's ouders nest-broer en -zus waren en dat Rainbow later een volle zus van zijn ouders heeft gedekt. Deze volle zus was Chestnut Sweet Lady en volgens zeggen was zij een Collie.
Er waren 7 pups in het nestje van Rainbow en Sweet Lady en één daarvan was de teef Redbraes Magda (familie 3) en deze teef was later weer de grootmoeder van Ch. Max of Clerwood die in de BB lijn zit. En zo zien we nogmaals (zie begin van de BB lijn) dat beide lijnen in het begin zeer nauw verwant waren aan elkaar..!!
De CHE lijn heeft ook veel invloed op twee bepaalde families: Ch. Tilford Tontine (een dochter van Rainbow) behoort tot familie 4 en Tango of Houghton Hill (een black en tan en een kleindochter van Rainbow) behoort tot familie 8.
CH. Uam Var of Houghton Hill
1930
Rainbow's zoon, Nut of Houghton Hill was de vader van Ch.Uam Var of Houghton Hill, wiens moeder weer een dochter was van Nut. Allemachtig.... over inteelt gesproken...!!!
Uam Var schijnt een hele aantrekkelijke reu te zijn geweest met een bijzonder mooi hoofd, een enorme vacht en hele mooie ogen en oortjes. 14 van zijn kinderen hebben een grote betekenis gehad in de Sheltiefokkerij, zowel in de BB lijn, de CHE lijn als in verschillende families. Zijn dochter Ch. Blue Blossom of Houghton Hill is één van de eerste teven van familie 9.
Uam Var's zoon Golden Spider of Houghton Hill is wel-es-waar nooit geshowd, maar geschiedenis verteld ons dat hij te groot was, omdat zijn moeder veel Collie-bloed had.
Ch. Moneyspinner of Exford
1933
Golden Spider verwekte een zoon genaamd Ch. Moneyspinner of Exford (familie 4). Een fantastische reu met een geweldig karakter, goed hoofd, ogen en oren, dark-sable, maar te veel vacht.
Moneyspinner's zoon, Ch. Riverhill Rufus, was iets kleiner dan zijn vader. Rufus had ook een enorme vacht, maar geen ondervacht. Zijn kleur was rood-sable, hij had een heel mooi hoofd en een hele lieve expressie. Rufus was de eerste Riverhill kampioen en volgens zeggen zit hij achter de hele Riverhill lijn!
Ch. Riverhill Rufus
1935
Riverhill Rufus z'n zoon Rufus of Edingley is nooit geshowd, maar hij had net zo'n mooi hoofd als zijn vader. Men vermoedde echter dat zijn moeder te veel Collie-bloed in zich had, want zij leek op een Collie en ze was veel te groot. Niet te min is Rufus of Edingley ingezet als dekreu en zijn kleinzoon Ch. Delwood Terrence (familie 4) is de grootvader van Ch. Viking of Melvaig (familie 9).
Viking was een kleine dark-sable met een mooie vacht, uitmuntend hoofd en hele mooie ogen, maar hij was koehakkig en volgens zeggen ook een monorchide reu: slechts één bal bezittend.
Viking is de reu waar tegenwoordig bijna alle CHE lijnen op uit komen. Viking heeft een hoop kinderen verwekt die heel veel invloed hebben gehad in veel families en via via ook weer in de BB lijn.
Hoe vind je de Lijn en Familie tot welke jouw Sheltie behoort?
jouw Sheltie vader grootvader overgrootvader overgrootmoeder grootmoeder overgrootvader overgrootmoeder moeder grootvader overgrootvader overgrootmoeder grootmoeder overgrootvader overgrootmoeder Boven zie je de opzet van een stamboom. Om de Lijn en de Familie te vinden van jouw Sheltie moet je alleen kijken naar de bovenste (vader) en onderste (moeder) namen. De blauw gekleurde vakjes (namen) tellen niet mee tijdens je zoektocht.
Ga vervolgens op de stamboom op zoek naar de eerste kampioen aan de vader's kant. De lijn waar deze reu uit komt is dan tevens de lijn waar jouw Sheltie uit komt. Doe je hetzelfde met de moederlijn, dan is de Familie waar deze teef uit komt, ook de Familie van jouw Sheltie. Vind je binnen 4 generaties geen kampioenen dan zul je verder moeten zoeken. Bij de teven is dat vaak het geval, maar dan kun je ook zoeken naar een eventueel kampioen dochter van één van de teven in de moederlijn om achter de Familie te komen.
Veel fokkers kijken naar deze zogenaamde Lijnen en Families als ze op zoek gaan naar een geschikte combinatie. Uiteraard spelen deze Lijnen en Families niet de belangrijkste rol bij het fokken; ook het type (welke juist bepaald zou kunnen zijn door honden uit de "blauwe vakjes") en of een bepaalde reu of teef wat betreft andere punten "bij elkaar passen" telt mee. We denken bij het laatste b.v. aan gezondheid, karakter en eventuele "minpunten" die we graag zouden willen wegfokken.
Want laten we eerlijk zijn, het gaat dus alleen maar om de Kampioenen die in een stamboom voorkomen, terwijl de praktijk ons allen zal leren dan niet alleen Kampioenen invloed hebben op het ras. Stel dat we b.v. tot de 6e generatie moeten zoeken voordat we een Kampioen tegen komen om de Lijn en de Familie vast te stellen van onze Sheltie, dan sluiten we wel even 48 honden uit, die net zo belangrijk zijn voor de herkomst van onze Sheltie als die enkele Kampioen die toevallig aan de bovenkant of aan de onderkant van de stamboom zit.
Maar goed..... het is een leuke hobby voor sommige mensen en voor sommigen zelfs een specialiteit...!! Want je moet toch wel het nodige afweten van al die stambomen wil je kunnen achterhalen waar je Sheltie "thuishoort". Een goede kennis en collegafokker van me, Aud Jorun Lie van de Leeland Kennel uit Noorwegen is zo'n specialist. Op haar site vind je enorm veel informatie over alle Lijnen en Families, zowel in Engeland als die die in Noorwegen lopen en de daaruit voortgevloeide Kampioenen.
De links op deze pagina gaan (uiteraard met haar toestemming!!) naar pagina's van Aud Jorun's website, maar je kunt met je "vorig" knop altijd terug komen op deze pagina, mocht je er niet meer uit komen ... ;-)
Veel succes met het uitpluizen van al die stambomen....!!